الشيخ محمد علي الگرامي القمي

394

رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)

پنجم : فروشنده يا خريدار شرط كند كه كارى انجام دهد ، يا شرط كند مالى را كه مىدهد طور مخصوصى باشد ، و به آن شرط عمل نكند ، كه در اين صورت ديگرى مىتواند معامله را به هم بزند ( خيار تخلف شرط ) . ششم : در جنس يا عوض آن عيبى باشد ( خيار عيب ) هفتم : معلوم شود مقدارى از جنسى را كه فروخته‌اند ، مال ديگرى است ، كه اگر صاحب آن به معامله راضى نشود ، خريدار مىتواند اصل معامله را به هم بزند ، يا پول آن مقدار را از فروشنده پس بگيرد . و نيز اگر معلوم شود مقدارى از ثمن را كه خريدار عوض قرار داده ، مال ديگرى است و صاحب آن راضى نشود ، فروشنده مىتواند اصل معامله را به هم بزند ، يا عوض آن مقدار را از خريدار بگيرد ( خيار تبعض صفقه يا تجزيه معامله ) . هشتم : فروشنده خصوصيات جنس معينى را كه مشترى نديده به او بگويد ، بعد معلوم شود طورى كه گفته ، نبوده است ، كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند . و نيز اگر مشترى خصوصيات عوض معينى را كه مىدهد بگويد ، بعد معلوم شود طورى كه گفته ، نبوده است فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند ( خيار رؤيت . ) نهم : مشترى پول جنسى را كه نقد خريده تا سه روز ندهد و فروشنده هم جنس را تحويل ندهد ، كه اگر مشترى شرط نكرده باشد كه دادن پول را تأخير بيندازد ، و شرط تأخير جنس هم نشده باشد فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند . و اگر جنسى را كه خريده مثل بعضى از ميوه‌ها باشد كه اگر يك روز بماند ضايع مىشود ، چنانچه تا شب ، پول آن را ندهد و شرط نكرده باشد كه دادن پول را تأخير بيندازد ، و شرط تأخير جنس هم نشده باشد ، فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند ( خيار تأخير ) . دهم : در معامله حيوان خريدار تا سه روز مىتواند معامله را به هم بزند ( خيار حيوان ) يازدهم : فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته تحويل دهد ، مثلًا اسبى را كه فروخته فرار نمايد ، كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند ( خيار تعذر تسليم ) . مسئله 2318 - اگر خريدار قيمت جنس را نداند ، يا در موقع معامله غفلت كند و جنس را گرانتر از قيمت معمول آن بخرد ، چنانچه به قدرى گران خريده كه مردم به آن اهميت مىدهند ، مىتواند معامله را به هم بزند . و نيز اگر فروشنده قيمت جنس را نداند يا موقع معامله غفلت كند و جنس را ارزانتر از قيمت آن بفروشد ، به مقدارى كه معمولًا اهميت بدهند و او را مغبون بدانند ، مىتواند معامله را به هم بزند .